“ทรัมป์-สี จิ้นผิง” ปิดฉากซัมมิต AI สหรัฐดึงอียูร่วมสู้ขาดดุลจีน

ปิดฉากซัมมิต “ทรัมป์-สี จิ้นผิง” 2 ผู้นำมหาอำนาจยุคใหม่ ตกลงยืดเวลาดีลพักศึกการค้าออกไปอีก 2 เดือน สิ้นสุด ม.ค. 2570 และอาจต่ออายุได้อีกในการประชุมอีก 2 รอบที่เมืองเซินเจิ้น และไมอามี ในช่วงปลายปี ส่วนกฎเหล็กควบคุม AI อยู่ระหว่างหารือเพิ่มเติม ด้านสหรัฐจับมือยุโรปสู้ขาดดุลจีน

จากกรณีประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ผู้นำจีน นำคณะเดินทางเยือนสหรัฐอเมริกา ในการประชุมสุดยอดผู้นำ ร่วมกับนายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ระหว่างวันที่ 23-25 กันยายน ท่ามกลางการจับตามองของทั่วโลกในการเจรจาด้านต่าง ๆ ทั้งการค้า การลงทุน และแผนควบคุมเอไอ สงครามอิหร่าน และอื่นๆ

มหาอำนาจที่ทัดเทียมกัน

เปิดฉากการเยือนด้วยการยอมรับสถานะมหาอำนาจที่ทัดเทียมกันของผู้นำสหรัฐ ประธานาธิบดีทรัมป์ แหกธรรมเนียมของผู้นำสหรัฐ เดินทางพร้อมด้วยเมลาเนีย ทรัมป์ สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง ไปต้อนรับประธานาธิบดีสี และภริยา ที่สนามบินฐานทัพร่วมแอนดรูว์ส (Joint Base Andrews) ด้วยตนเอง นับเป็นความเคลื่อนไหวที่หาได้ยาก ทรัมป์กลายเป็นผู้นำสหรัฐคนแรกในรอบ 64 ปี ที่ไปรับผู้นำต่างชาติถึงที่สนามบินนี้

บลูมเบิร์กรายงานว่า โจนาธาน ซีซิน ซึ่งเคยดํารงตําแหน่งผู้อํานวยการด้านจีนของสภาความมั่นคงแห่งชาติในสมัยอดีตประธานาธิบดีโจ ไบเดน ปัจจุบันทำงานที่สถาบันคลังสมองบรูกกิงส์ กล่าวว่า น่าทึ่งมากที่ทรัมป์กําลังออกไปแสดงความเคารพต่อคู่แข่งทางภูมิรัฐศาสตร์รายสำคัญของอเมริกา

วาทะ “กับดักทูซิดีดีส” หรือ Thucydides Trap ถูกสี จิ้นผิงหยิบยกขึ้นอีกครั้ง ในระหว่างการกล่าวถ้อยแถลงในพิธีต้อนรับที่ทำเนียบขาว  ซึ่งอธิบายถึงความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐและจีน สารจากผู้นำจีน คือ สองฝ่ายควรหาทางที่จะอยู่ร่วมกัน แข่งขันเพื่อความเจริญก้าวหน้าอย่างสร้างสรรค์ ไม่นำไปสู่สงครามระหว่างกัน ดังนั้นการเอ่ยถึง “กับดักทูซิดีดีส” แสดงถึงความเป็นมหาอำนาจของจีนที่ทัดเทียมกับสหรัฐ แทนที่จะเป็นมหาอำนาจเบอร์รอง

ต้นแบบใหม่ 2 มหาอำนาจ

สี จิ้นผิง กล่าวถ้อยแถลงในเชิงถามนำกับทรัมป์ว่า “จีนและสหรัฐสร้างแม่แบบหรือโมเดลใหม่ในความสัมพันธ์ระหว่างมหาอำนาจได้หรือไม่” ในบริบทที่แข่งกันด้านเทคโนโลยี การค้า หลังจากสองฝ่ายบรรลุข้อตกลงร่วมกันในการสร้าง “ความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ที่มั่นคงและสร้างสรรค์” ตั้งแต่เมื่อครั้งทรัมป์เยือนปักกิ่งเมื่อพฤษภาคม

โจว โบ และซุน เฉิงห่าว จากศูนย์ศึกษาด้านยุทธศาสตร์และความมั่นคง มหาวิทยาลัยชิงหัวของจีน กล่าวว่า จุดเน้นของความสัมพันธ์ระหว่างจีนและสหรัฐอเมริกาในปัจจุบันไม่ได้อยู่ที่การกำจัดคู่แข่ง แต่เป็นการบริหารจัดการคู่แข่ง ความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐและจีนไม่ควรถูกมองผ่านมุมมองของการเผชิญหน้ากันระหว่างสหรัฐและสหภาพโซเวียตในช่วงสงครามเย็น ปัจจุบันจีนและสหรัฐดำเนินงานอยู่ภายในระบบเศรษฐกิจระหว่างประเทศ และทั้งสองประเทศต่างมีผลประโยชน์ในการรักษาระบบนี้ไว้

พักศึกการค้าอีก 2 เดือน

สก็อตต์ เบสเซนต์ รมว.คลังสหรัฐ ประกาศผ่านฟ็อกซ์ นิวส์ ว่า สองประเทศตกลงต่ออายุข้อตกลงทางการค้าอีก 2 เดือน จากเดิมจะหมดอายุในเดือนพฤศจิกายนนี้ โดยกำหนดเส้นตายใหม่เป็นวันที่ 10 มกราคม 2027

“ผมไม่รู้ว่าเราจะสามารถบรรลุข้อตกลงที่ใหญ่กว่านี้ได้หรือไม่ หรือสุดท้ายแล้วเราจะมีเพียงการต่ออายุข้อตกลงฉบับปัจจุบันต่อไป” รัฐมนตรีคลังสหรัฐกล่าว ซึ่งคณะผู้เจรจาต้องการเวลาเพิ่มเพื่อจัดทำข้อตกลงทางเศรษฐกิจที่มีขอบเขตครอบคลุมและมีรายละเอียดมากขึ้น

คาดว่าในปีนี้ผู้นำทั้งสองจะพบหารือกันอีกที่เมืองเซินเจิ้น ประเทศจีน ซึ่งเป็นเจ้าภาพการประชุมเอเปกระหว่างวันที่ 18-19 พฤศจิกายน และต่อด้วยเมืองไมอามี รัฐฟลอริดา ซึ่งเป็นเจ้าภาพการประชุมผู้นำเศรษฐกิจ G20 ระหว่างวันที่ 14-15 ธันวาคม อาจได้เห็นการต่ออายุข้อตกลงอีกรอบ

จับตาภาษีกำลังการผลิตล้นเกิน

สหรัฐและยุโรปกำลังเพิ่มแรงกดดันต่อปักกิ่งเกี่ยวกับที่จีนได้ดุลการค้าเกินดุลมหาศาล  เจ้าหน้าที่อาวุโสระดับผู้กำหนดนโยบายของชาติตะวันตกระบุว่าควรปล่อยให้ค่าเงินหยวนแข็งค่าขึ้น อย่างไรก็ตามปักกิ่งเกรงว่าจะส่งผลเสียต่อผู้ส่งออกของตน ทำให้การเติบโตอ่อนแอลง และทำให้ภาวะเงินฝืดภายในประเทศแย่ลงด้วย

ขณะนี้สหรัฐกำลังใช้มาตรา 301 สอบสวนประเด็นกำลังการผลิตล้นเกินของจีน ซึ่งมีส่วนทำให้สินค้าจีนราคาถูกเมื่อเปรียบเทียบกับชาติอื่น ๆ และเกินดุลการค้าอย่างมากนั้น จะนำไปสู่การขึ้นภาษีจีนเพิ่มหรือไม่ ยังน่าติดตาม แหล่งข่าวคาดว่าอาจสรุปได้หลังจากซัมมิตครั้งนี้ ซึ่งจะเชื่อมโยงไปถึงไทยและชาติคู่ค้าอื่น ๆ ด้วย

วาระถกใหญ่ AI

นิกเคอิ เอเชีย รายงานว่า ประเด็นใหญ่คือสหรัฐและจีนจะสามารถร่วมมือกันด้านความปลอดภัยของ AI ไปพร้อม ๆ กับการแข่งขันเพื่อเป็นผู้นำในสนามนี้ได้หรือไม่ แม้ทั้งสองฝ่ายจะตระหนักถึงความเสี่ยงจาก AI ขั้นสูง แต่จีนยังคงระแวงว่าสหรัฐกำลังใช้เรื่องความปลอดภัยเป็นข้ออ้างเพื่อชะลอความก้าวหน้าของจีน

ทรัมป์กล่าวกับนักข่าวว่า เรื่องเอไอเป็นประเด็นใหญ่ที่จะหารือในการประชุมระหว่างสองผู้นำครั้งนี้ โดยระบุว่า เขาต้องการที่จะคงสถานะเอไอไว้ สอดคล้องกับที่ผู้เชี่ยวชาญประเมินว่า ผลลัพธ์ที่มีความเป็นไปได้มากที่สุดในซัมมิตครั้งนี้ไม่ใช่การบรรลุข้อตกลงฉบับใหญ่ด้าน AI แต่จะเป็นจุดเริ่มต้นของการหารือในวงจำกัด เพื่อบริหารจัดการความเสี่ยงจาก AI ในขณะที่ทั้งสองประเทศยังคงแข่งขันอย่างดุเดือด

คาดว่าทั้ง 2 มหาอำนาจจะหารือที่เมืองเซินเจิ้นในอนาคตต่อไป ซึ่งแนวทางกำกับความปลอดภัยนี้อาจจะทำให้ชาติต่าง ๆนำไปปฏิบัติตามในที่สุด

ประเด็นอื่น ๆ รวมถึงจีนจะช่วยลดความตึงเครียดสงครามอิหร่าน สำนักข่าวซินหัวของรัฐบาลจีนรายงานว่า สี จิ้นผิงกล่าวกับทรัมป์ว่า จีนสนับสนุนการกลับไปสู่การเจรจาเกี่ยวกับอิหร่าน และหวังว่าทุกฝ่ายจะสามารถบรรลุข้อตกลงที่ครอบคลุม รวมถึงประเด็นนิวเคลียร์ได้

จีนเป็นผู้ซื้อน้ำมันรายใหญ่ที่สุดของอิหร่าน ซึ่งถูกตะวันตกคว่ำบาตร ท่ามกลางความคืบหน้าที่อิหร่านระบุว่า ยื่นข้อเสนอใหม่ต่อสหรัฐในการยุติสงคราม รวมถึงเพื่อเปิดช่องแคบฮอร์มุซอีกครั้งแล้ว