ไทย-ญี่ปุ่น เร่งเครื่องเกษตรอัจฉริยะ ดันสหกรณ์-ฟาร์มสัตว์น้ำใช้เทคโนโลยี ลดต้นทุนรับโลกร้อน

กระทรวงเกษตรฯ เดินหน้าขยายความร่วมมือไทย-ญี่ปุ่น 2 มิติ ทั้งการพัฒนาเกษตรอัจฉริยะภายใต้กรอบ JTEPA และการนำเทคโนโลยีเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไปใช้ในฟาร์มเชิงพาณิชย์ มุ่งใช้ระบบอัตโนมัติ IoT เครื่องจักรกล และงานวิจัย ยกระดับประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน แก้ปัญหาขาดแคลนแรงงาน พร้อมรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของภาคเกษตรไทย

นางสาวนฤมล สงวนวงศ์ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยภายหลังหารือร่วมกับนายวาตานาเบะ โยอิจิ (Mr. WATANABE Yoichi) Vice-Minister for International Affairs กระทรวงเกษตร ป่าไม้ และประมงญี่ปุ่น (MAFF) ณ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2569 ว่า ไทยและญี่ปุ่นเห็นพ้องเดินหน้ากระชับความร่วมมือด้านการเกษตร โดยเฉพาะการพัฒนาเกษตรอัจฉริยะ การใช้เทคโนโลยีและเครื่องจักรกลการเกษตร รวมถึงการพัฒนาบุคลากรภาคเกษตรให้เกิดผลเป็นรูปธรรม

การหารือครั้งนี้อยู่ภายใต้กรอบความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจไทย-ญี่ปุ่น (JTEPA) โดยฝ่ายไทยเน้นย้ำความสำคัญของความมั่นคงทางอาหาร ความปลอดภัยของอาหาร และการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ผ่านนโยบายเศรษฐกิจชีวภาพ-เศรษฐกิจหมุนเวียน-เศรษฐกิจสีเขียว หรือ BCG Model ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ความยั่งยืนด้านอาหารและระบบการเกษตร “Midori Strategy” ของญี่ปุ่น

ทั้งสองฝ่ายยังหารือความร่วมมือภายใต้บันทึกความร่วมมือด้านเกษตรอัจฉริยะ หรือ Smart Agriculture โดยมุ่งนำระบบอัตโนมัติ Internet of Things (IoT) เทคโนโลยี และนวัตกรรมทางการเกษตร มาเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน และแก้ปัญหาขาดแคลนแรงงานในภาคเกษตร

พร้อมกันนี้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีเป้าหมายยกระดับสถาบันเกษตรกรและสหกรณ์การเกษตร ด้วยการนำเครื่องจักรกลการเกษตรที่ทันสมัยและมีความแม่นยำสูงมาใช้ รวมถึงพัฒนาสหกรณ์ให้เป็นผู้ให้บริการเครื่องจักรกลการเกษตร หรือ Service Provider แบบครบวงจร และศูนย์รวบรวมคัดบรรจุสินค้าเกษตร หรือ Packing House ที่ใช้เทคโนโลยีคัดแยกคุณภาพตามมาตรฐานสากลเพื่อการส่งออก

“ความร่วมมือด้านเกษตรอัจฉริยะจะมุ่งประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม รวมถึงระบบอัตโนมัติและ IoT เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน และแก้ไขปัญหาการขาดแคลนแรงงานในภาคการเกษตรอย่างยั่งยืน” นางสาวนฤมลกล่าว

นอกจากนี้ ทั้งสองฝ่ายเห็นพ้องใช้การประชุมคณะทำงานร่วมตามกรอบ JTEPA ครั้งที่ 17 และการประชุมหารือระดับสูงด้านอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารระหว่างไทยและญี่ปุ่น ซึ่งมีกำหนดจัดขึ้นในปี 2570 เป็นกลไกขับเคลื่อนความร่วมมือด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม และเครื่องจักรกลการเกษตร

นางสาวนฤมลยังขอบคุณ MAFF ที่สนับสนุนความร่วมมือกับไทยมาอย่างต่อเนื่อง รวมถึงโครงการฝึกงานผู้นำเยาวชนเกษตรไทยในประเทศญี่ปุ่น หรือ JAEC ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะและสร้างผู้นำเกษตรกรรุ่นใหม่ เพื่อนำองค์ความรู้และประสบการณ์กลับมาพัฒนาภาคเกษตรไทย

ด้านนางฐิติพร หลาวประเสริฐ อธิบดีกรมประมง เปิดเผยภายหลังร่วมกับ Mr. Shunsuke KAKUDO, Chief Representative, JICA Thailand Office เปิดตัวโครงการ “The Project for Social Implementation of Sustainable Aquaculture Technologies for Food and Nutrition Security under Climate Change” หรือ Thai Fishrimp Project เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2569 ว่า โครงการดังกล่าวเป็นความร่วมมือระหว่างกรมประมงและองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่น (JICA) เพื่อขยายผลงานวิจัยและเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำสู่การใช้จริงในฟาร์มเชิงพาณิชย์

โครงการมีระยะเวลาดำเนินงาน 5 ปี ตั้งแต่ปี 2569-2574 มุ่งพัฒนาเทคโนโลยีสำหรับสัตว์น้ำเศรษฐกิจสำคัญ ได้แก่ ปลากะพงขาว กุ้งแชบ๊วย และสัตว์น้ำอื่นที่มีศักยภาพ ครอบคลุมทั้งการปรับปรุงพันธุ์ การป้องกันและควบคุมโรค การพัฒนาอาหารสัตว์น้ำ ตลอดจนการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรและผู้ประกอบการ

เป้าหมายสำคัญคือการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน เพิ่มอัตราการรอด และยกระดับคุณภาพผลผลิต เพื่อให้ภาคการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทยสามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการแข่งขันในตลาดโลกได้ดีขึ้น

“โครงการ Thai Fishrimp Project จะขับเคลื่อนการพัฒนาอุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่การปรับปรุงพันธุ์ การควบคุมโรค การพัฒนาอาหารสัตว์น้ำ ไปจนถึงการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่เกษตรกรและผู้ประกอบการ” นางฐิติพรกล่าว

ที่ผ่านมา กรมประมงและ JICA ได้ร่วมวิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำอย่างต่อเนื่อง จนสามารถพัฒนาพันธุ์ปลากะพงขาวและกุ้งแชบ๊วย โดยอ้างอิงค่าศักยภาพทางพันธุกรรม ควบคู่กับการค้นหาเครื่องหมายพันธุกรรม เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปรับปรุงพันธุ์

ทั้งนี้ ผลลัพธ์ของโครงการยังสอดคล้องกับนโยบาย Blue Transformation พลิกโฉมประมงไทยสู่ความยั่งยืน ที่มุ่งใช้การวิจัย เทคโนโลยี และนวัตกรรม เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต อนุรักษ์ทรัพยากรและความหลากหลายทางชีวภาพ เสริมความมั่นคงด้านอาหาร และยกระดับความสามารถในการแข่งขันของภาคการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทยในระยะยาว