ทส. มั่นใจ “เชียงใหม่ ล้านนา” พร้อมรับตรวจ ICOMOS มุ่งสู่มรดกโลกแห่งที่ 10

เชียงใหม่พร้อมเกิน 90% เสนอตัวขึ้นทะเบียนมรดกโลก มั่นใจ ชูจุดเด่น “เมืองประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต” ทส. เผย ICOMOS จ่อตรวจประเมิน “เชียงใหม่ ล้านนา” 3-8 สิงหาคมนี้ ลุ้นขึ้นแท่นมรดกโลกแห่งที่ 10 ของไทยในปีหน้า

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า คณะทำงานขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก ได้ประชุมซักซ้อมตอบข้อซักถามผู้เชี่ยวชาญจากสภาการโบราณสถานระหว่างประเทศ (ICOMOS) ณ ห้องประชุมเรือนริมน้ำ สวนเฉลิมพระเกียรติ 82 พรรษา องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่

นายบวรเวท รุ่งรุจี นายกสมาคมอิโคโมสไทยและประธานคณะทำงานขับเคลื่อนเชียงใหม่สู่มรดกโลก เปิดเผยถึงความพร้อมในการเตรียมรับการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ ICOMOS ระหว่างวันที่ 3-8 สิงหาคม 2569 เพื่อดันเชียงใหม่ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก โดยยืนยันว่า ขณะนี้มีความพร้อมมากกว่า 90% ทั้งในส่วนของเขตคูเมือง-กำแพงเมืองเชียงใหม่ และวัดสำคัญทั้ง 7 แห่ง ได้แก่ วัดเชียงมั่น, วัดเจดีย์หลวง, วัดพระสิงห์, วัดสวนดอก, วัดอุโมงค์, วัดพระธาตุดอยสุเทพ และวัดเจ็ดยอด

​สำหรับการเตรียมพื้นที่ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี โดยเฉพาะการจัดระเบียบและดูแลความสะอาดรอบโบราณสถาน เพื่อให้ภาพจริงในพื้นที่สอดคล้องกับเอกสารที่นำเสนอมากที่สุด พร้อมขอแรงชาวเชียงใหม่ร่วมเป็นเจ้าบ้านที่ดีในการรักษาความสะอาดและอำนวยความสะดวกแก่คณะกรรมการตรวจประเมิน

​ทั้งนี้ สิ่งที่ทำให้เชียงใหม่โดดเด่นและแตกต่างจากแหล่งมรดกโลกเดิมในไทย เช่น สุโขทัย หรืออยุธยา คือ เชียงใหม่เป็น “เมืองประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต (Living Heritage)” ตลอด 24 ชั่วโมง คนยังเดิน รถยังวิ่ง คนยังเข้าวัดฟังธรรม ดูการไลต์อัพโบราณสถาน นั่นคือเมืองประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต ซึ่งเรายังไม่เคยทำตรงจุดนี้ มันยากและท้าทายมาก

กล่าวคือ วัฒนธรรมและวิถีชีวิตยังคงสืบทอดมายาวนานกว่า 730 ปี มิใช่เพียงโบราณสถานที่เป็นพื้นที่ปิด แม้จะเป็นโจทย์ที่ท้าทายในการบริหารจัดการ แต่หากคนในพื้นที่ร่วมมือกัน จะส่งผลดีทั้งการอนุรักษ์มรดกวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน และการกระตุ้นเศรษฐกิจท้องถิ่นผ่านการท่องเที่ยวและการสร้างมูลค่าเพิ่ม (Value Added) ให้กับบริการ โรงแรม ร้านอาหาร และสินค้าพื้นถิ่น

นายบวรเวทกล่าวต่อว่า การขึ้นบัญชีเป็นมรดกโลก สิ่งสำคัญคือ คนที่เขามาตรวจ บางคนเขาไม่เคยรู้จัก ไม่เคยเห็น ไม่เข้าใจ เป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องทำความเข้าใจและชี้แจงให้ชัดเจน ว่าสิ่งที่เรานำเสนอนั้นมีคุณค่าและความสำคัญในระดับสากล มันเป็นของทุกคนในโลกนี้ ซึ่งการที่เรานำเสนอวัฒนธรรมล้านนา เราต้องการบอกว่า ตลอดระยะเวลา 730 กว่าปี ล้านนายังคงอยู่ ยังมีความสำคัญ และแสดงออกถึงตัวตนที่คนเชียงใหม่และคนล้านนายังคงรักษาไว้ ถ้าเขายังสงสัย เราก็ต้องตอบคำถามเขาให้ได้ ชัดเจน ให้เขาเข้าใจ อย่าไปคิดว่าเขาไม่รู้ เขาไม่รู้เขาถึงถาม ถ้าเราทำให้เขาเข้าใจและเห็นคุณค่า เขาก็ยินดีที่จะสนับสนุนให้เราเป็นมรดกโลก

​”ผมคงต้องบอกว่าผมมั่นใจเพราะในแต่ละแหล่ง ทั้ง 7 วัดและคูเมืองกำแพงเมือง เราพยายามชูคุณค่าโดดเด่นเป็นสากล ให้เห็นทักษะการเลือกตําแหน่งเมือง การวางผังเมือง และการรักษาสภาพเมือง ส่วนวัดทั้ง 7 วัด ตั้งแต่วัดเชียงมั่น วัดเจดีย์หลวง วัดพระสิงห์ วัดสวนดอก วัดอุโมงค์ วัดพระธาตุดอยสุเทพ และวัดเจ็ดยอด ต่างมีคุณค่า ประวัติศาสตร์ และตัวตนที่ยังเหลือหลักฐานให้เห็นถึงปัจจุบัน” นายบวรเวทกล่าว

​นางรวีวรรณ ภูริเดช ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) กล่าวถึงความคืบหน้าการผลักดัน “เชียงใหม่ ล้านนา” สู่มรดกโลก โดยระบุว่า สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) ในฐานะหน่วยงานประสานงานกลางของอนุสัญญามรดกโลก ได้ติดตามกระบวนการอย่างใกล้ชิด ซึ่งก่อนหน้านี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้พบปะกับผู้อำนวยการใหญ่ศูนย์มรดกโลก ณ เมืองปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ ในโอกาสร่วมฉลองความสำเร็จของวัดพระมหาธาตุ นครศรีธรรมราช แหล่งมรดกโลกแห่งที่ 9 ของไทย และได้มีการหารือถึงขั้นตอนการเสนอเชียงใหม่เป็นมรดกโลก

​สำหรับขั้นตอนหลังจากนี้ ผู้เชี่ยวชาญจาก ICOMOS มีกำหนดเดินทางมาลงพื้นที่ตรวจประเมินเชียงใหม่ในช่วงวันที่ 3-8 สิงหาคม 2569 จากนั้นจะนำข้อมูลเข้าสู่การพิจารณาของคณะกรรมการมรดกโลกในปีหน้า ซึ่งหากได้รับความเห็นชอบ “เชียงใหม่ ล้านนา” จะกลายเป็นแหล่งมรดกโลกแห่งที่ 10 ของประเทศไทย อันเป็นความภาคภูมิใจ ไม่เพียงแต่ชาวเชียงใหม่เท่านั้น แต่ถือเป็นความภาคภูมิใจของคนไทยทั้งประเทศ ในการนำประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าของอาณาจักรล้านนาไปประกาศเกียรติภูมิในระดับสากล

นายบวรเวทกล่าวด้วยว่า สภาการโบราณสถานระหว่างประเทศ (ICOMOS) ส่งผู้เชี่ยวชาญคือ Mr. Sharif Shams Imon เดินทางลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ ระหว่างวันที่ 3-8 สิงหาคม 2569 เพื่อตรวจประเมินทางเทคนิค (Technical Evaluation) ในการนำเสนอขึ้นทะเบียน “อนุสรณ์สถานแหล่งต่าง ๆ และภูมิทัศน์วัฒนธรรมของเชียงใหม่ นครหลวงล้านนา” เป็นมรดกโลก โดยมีประเด็นสำคัญในการปฏิบัติภารกิจ 2 ด้านหลัก ดังนี้

​1.การตรวจประเมินครอบคลุมทั้งโบราณสถาน พื้นที่กันชน และวิถีวัฒนธรรม ประกอบด้วยกลุ่มวัดและโบราณสถานสำคัญ โดยลงพื้นที่ตรวจประเมินวัดสำคัญที่เป็นหัวใจของเมืองเก่า ได้แก่ วัดเชียงมั่น, วัดเจดีย์หลวง, วัดพระสิงห์, วัดสวนดอก, วัดอุโมงค์ (สวนพุทธธรรม), วัดพระธาตุดอยสุเทพ และวัดเจ็ดยอด รวมถึงแนวคูเมืองและกำแพงเมืองโบราณ

การบริหารจัดการพื้นที่กันชน (Buffer Zone) โดยจะตรวจประเมินพื้นที่แวดล้อมโดยรอบในแต่ละ Component เพื่อดูแนวทางการคุ้มครองและรักษาสภาพแวดล้อมทางวัฒนธรรม และมิติหัตถกรรมและวิถีชีวิต เชื่อมโยงมรดกทางรูปธรรมกับภูมิปัญญาท้องถิ่น ผ่านการเยี่ยมชมคุ้มเจ้าบุรีรัตน์ (ศูนย์ข้อมูลและนิทรรศการฯ), พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่, เตาเผาเซรามิกเชียงใหม่ศิลาดล (อ.ดอยสะเก็ด), งานแกะสลักไม้บ้านถวาย (อ.หางดง) และงานเครื่องเงิน-เครื่องเขิน ณ วัดศรีสุพรรณ

​2.การผนึกกำลังและบูรณาการของทุกภาคส่วนในพื้นที่ โดยการสนับสนุนจากภาครัฐและท้องถิ่น นำโดยผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่, องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงใหม่ (อบจ.), เทศบาลนครเชียงใหม่, กรมศิลปากร (สำนักศิลปากรที่ 7), วัฒนธรรมจังหวัด, ททท. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการเปิด-ปิดภารกิจอย่างเป็นทางการและร่วมนำเสนอข้อมูล

รวมถึงกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน (Wrap-up Discussion) โดยจะมีการประชุมสรุปภารกิจประจำวันร่วมกันทุกเย็น เพื่อเปิดโอกาสให้ภาคส่วนต่าง ๆ ทั้งผู้แทนคณะสงฆ์, สภาเมืองเชียงใหม่, ผู้แทนภาคการท่องเที่ยว และผู้แทนประชาชนในพื้นที่ ได้ร่วมต้อนรับ ให้ข้อมูลเพิ่มเติม และสะท้อนมุมมองการมีส่วนร่วมกับผู้เชี่ยวชาญอย่างใกล้ชิด